Kısa adı HAMOK olan Hatay Akademik Meslek Odaları Koordinasyon Kurulu bir basın açıklaması yaparak yerinde dönüşüm için başvuruların süresiz olmasını istedi. Hibe desteklerinin arttırılması şart dedi.
6-20 Şubat 2023 tarihlerinde yaşanan; etkilediği alan, sebep olduğu yıkım ve kayıplarla ülkemizin son yüzyılda yaşadığı en büyük afetlerden olan depremlerde yaklaşık on dört milyon yurttaşımız etkilenmiş; resmi verilere göre elli üç binin üzerinde yurttaşımız hayatını kaybetmiştir.
Hatay’ımızda afetlere karşı sağlam, sağlıklı ve güvenli kentleşme ve yapılı çevre üretimin sağlanması, kültürel, tarihî ve mimari mirasın korunarak gelecek nesillere aktarılması amacıyla başta odalarımız olmak üzere birçok kurum ve kuruluş çalışmalarını sürdürüyor.
Gelinen noktada yaşanan yıkımın boyutu nedeniyle ortaya çıkan barınma sorununun çözümü için dönüşüm ve yeniden yapılaşma başlatılmasına karşın; sürece yönelik aksaklıkların devam ettiği görülmektedir.
Depremlerin ardından; tüm ülkede afet öncesi ve afet sonrası süreçleri doğrudan etkileyecek yasal düzenlemeler yapılmış, kanun değişiklikleriyle riskli ve rezerv alanlar, kamulaştırma, yeniden yapılaşma, dönüşüm ve imar sürecinde kalıcı konut yapımlarına başlanmıştır. Bölgede orta hasar ve üzeri hasarlı olarak tespit edilen yapıların yerinde yeniden yapımına, bunlara verilecek hibe ve kredilere yönelik düzenlemeler getirilmiştir.
Depremde en çok hasar alan biri olan Hatay’da, riskli alanlarda koruma ve rezerv yapı alanlarında planlama süreçlerine; hasar gören yapı stoku, yerinde dönüşüm ve yeni yapılaşmaya yönelik;
1. Hasar tespitlerine yönelik itiraz ve hukuki süreçlerin, ağır hasarlı yapılarda yıkımların devam ettiği,
2. Orta ve az hasarlı yapılarda ise güçlendirme uygulamalarının tamamlanamadığı,
3. Planlama ve altyapı sorunlarının sürdüğü, kadastro sorunlarının devam ettiği,
4. Kentsel gelişim ve rezerv alanlarda kalıcı konut yapımlarının devam ettiği ve ihtiyacın üzerinde konut üretimi yapıldığı,
5. Yurttaşların hak sahipliği, yapım süreçleri ve mali destekler konusunda yeterince bilgilendirilmediği, hibe ve kredi miktarlarının yetersiz kaldığı,
6. Yerel yönetimler ve ilgili idarelerde kaynakların yetersizliği nedeniyle sürecin sağlıklı yürütülemediği, kurumlar arası yetki karmaşası nedeniyle uygulamaların aksadığı görülmektedir.
Hatay’da deprem sonrası hasar tespitleri ve güçlendirme kararları, imar planlarının yapımı, kadastro uygulamaları, hak sahipleri ve maliklerin tespiti, yapı ruhsat başvuruları ve benzeri süreçlere bağlı olarak barınma ihtiyacının karşılanması için yerinde dönüşüm projelerinin henüz tamamlanamadığı görülmektedir.
Ancak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri ve ilgili kurumlar tarafından Yerinde Dönüşüm başvurularında son başvuru tarihi 30 Haziran 2025 olarak duyurulmuştur.
Hatay’da afetlere karşı sağlam, sağlıklı ve güvenli yapılı çevreler oluşturulması, depremlerden etkilenen yurttaşlarımızın yerinde barınma olanaklarının sağlanması amacıyla yürütülen proje ve uygulamalara yönelik başvuru sürelerinin süresiz olarak uzatılması ve sağlanan mali yardımların artırılması zorunludur.
Dönüşüm ve yenileme uygulamalarının; kamu yararını gözeten, bilimsel şehircilik ve planlama ilkeleri çerçevesinde yürütülmesi gerekmektedir. Kentsel ve kırsal alanlarda çevreyi etkileyen ekonomik, sosyal, çevresel ve kültürel etkenleri her ölçekte bütüncül biçimde dikkate alan kapsamlı kentsel yenileme, onarım ve dönüşümün planlanmasına ihtiyaç duyulmaktadır.
Kentsel yenileme, onarım ve dönüşüm proje ve uygulamalarında;
1. Güvenli, sağlıklı ve yaşanabilir bir yapılı çevre için nitelikli mimarlık ve mühendislik hizmetlerine, altyapı ve kamusal hizmetlere, sosyal ve kültürel olanaklara erişimin sağlanması,
2. Kentsel alanlarda yoğunluk artışının önlenmesi, konut, ticaret, sosyal, kültürel ve kamusal hizmet alanlarının planlama ilkeleri çerçevesinde belirlenmesi,
3. Doğal kaynakların ve enerji kullanımının gözetilmesi,
4. Tarihî, kültürel ve mimari mirasın korunması; koruma ve restorasyon ilkelerine uygun uygulamalarla kültür varlıklarının gelecek nesillere aktarılmasının sağlanması,
5. Planlama ve tasarım süreçlerine kentlilerin, üniversitelerin, sivil toplum kuruluşlarının, meslek kuruluşlarının, ilgili tüm kesimlerin ve bileşenlerin katılımının sağlanması,
gerekmektedir.
Sağlıklı kentleşme ve yapılaşma için kurumlar arasındaki mevcut ilişkilerin arttırılması ve geliştirilmesi, birçok alanda daha etkin ve üretken iş birliklerine gidilmesi zorunludur.
Yurttaşlarımızın yerinde barınma olanaklarının sağlanması için; Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yerinde dönüşüm başvurularının süresiz olarak uzatılması ve sağlanan mali yardımların artırılması gerektiğini tekrar vurguluyoruz.
Değerli kamuoyumuza saygıyla duyurulur.
HATAY AKADEMİK MESLEK ODALARI KOORDİNASYON KURULU
