Hatay’da asrın felaketinin yarattığı felaketin kat be kat fazlası deprem sonrasındaki plansız programsız inşaat çalışmalarında yaşanıyor. Şehir adeta yağmurlarda çamur deryası, açık havalarda toz bulutu altında. Konut yapacağız diye şehre doldurulan beton santrali, inşaat ve nakliye firmaları kanun, nizam, yönetmelik tanımadan iş yapmaya çalışıyor.
Çevre Şehircilik Bakanlığı, İl Müdürlüğü, Valilik bütün eleştirilere rağmen denetimde yetersiz kalıyor. Özellikle konutlarda kullanılan betonların yönetmeliğe uymadığı, beton santrallerine kesilen cezalarla görülebiliyor.
İki yıldır hava, su kirliliği Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) belirlediği oranın çok üstünde olan Hatay’da yetkililer; santrallere, taş ocaklarının yaşam alanında bulunması ve ihtiyaçtan fazla beton üretimi yaptığı için tepki gösterenlere Hatay’ın konut ihtiyacını gerekçe gösteriyor. Bir kısmı ruhsatsız olan taş ocağı ve beton santrallerinin firmalarına; özellik, performans, imalat ve uygunluk standardında belirtilen hükümleri karşılamadığı için idari para cezası kesildi.
Kesilen cezalar beton santrallerini durduramıyor. Firmalara kesilen cezalar Hatay Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü sayfasında yayınlandı. Ceza kesilen firmalardan bazıları; OYAK Nardüzü Beton, Yetimoğlu Hazır Beton, Kendirler Haddecilik, Çimsa, Kılıçlar hurdacılık, Mimaray İnşaat, Özaykut, Çimko, Opal Beton, Özkul Demir, Nas beton gibi. Sözkonusu firmalar Hatay’da Türkiye’nin en pahalı betonunu üretiyor. Diğer illerdeki beton metre küp fiyatları Hatay’da ikiye katlanıyor.
Standardın altı betonla yapılan proje durdurulmalı
Hatay İnşaat Mühendisleri Odası’ndan Adnan Özçelik, eğer beton santralleri olması gerekenden daha düşük standartta beton üretmişse, bu beton santraliyle yapılan projenin durdurularak, revize edilmesi gerektiğine vurgu yaptı. Bu durumun ciddi olduğunun altını çizen Özçelik, “Şöyle düşünün; projeye göre beton kalitesi C30 olması gerekirken, santralden çıkan C20 ise bu ciddi bir sorundur. Projenin dönüştürülmesi gerekir. Karotlarda yeniden performans analizi yapılmalı. Biz beton durumunu cezayla öğrendik. Ceza sorunu çözmüyor. Hatay’da her mahallede beton santrali var. Bu santrallerde çalışanlar işin ne kadar ehli ve ne kadar denetleniyor. Biz bunların hiçbirini bilmiyoruz” diye konuştu.
Birkaç ay evvel Samandağ ilçesinde yapılan TOKİ’lerde beton ve demirlerde çıkan usulsüzlüğü hatırlatan Özçelik, “TOKİ o süreçte açıklama yaparak soruşturma başlattığını söyledi. Fakat mevzuat nasıl işledi, iyileştirme yapıldı mı? O evler ne kadar sağlıklı, deprem yaşayan insanlar bu evlerde gönül rahatlığıyla oturabilecek mi?” diye sordu.
İddialar bunlarla bitmiyor. Yapılan açıklamalarda ciddi sorunlar var .
Samandağ TOKİ’lerde eksik malzeme kullanıldı iddiası
Geçtiğimiz temmuz ayında Samandağ Mağaracık mahallesi Toplu Konutlarına (TOKİ) dair fotoğraflar, videolar medyaya düştü. Demirlerin bükük olduğu yer yer kaymaların olduğu görsellerde görüldü. Bu olay ortaya işçilerin ücretini alamamasıyla çıktı. Mağaracık mahallesindeki TOKİ inşaatında çalışan 70 işçi, ‘işi zamanında bitirmedikleri’ gerekçesiyle ücretleri ödenmeden işten çıkarıldı. İşçilerin Avukatı Cuma Irmak, ağustos ayında yaptığı açıklamada, işin zamanında bitmemesinin sebebinin malzeme gelmemesi olduğunu vurguladı ve devamla şunları söyledi:
“İşçiler, projede 40 etriye (kolon ve kirişleri saran, inşaat çeliği donatısı) olduğunu ama bunun 20 etriyeye indirildiğini söylüyor. İşçiler binaları projeye uygun yapmak istiyor, tabii malzeme yetersiz kaldığından iş zamanında bitmiyor. Şirket de iş zamanında bitmediği için işçileri ücret vermeden çıkarıyor.”
Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) Samandağ’daki konutlara dair açıklamasında ise şunları kaydetti:
“Hatay Samandağ'da yapımı hızla devam eden konutlarımızın bloklarında kalıp, donatı kontrolü yapılmakta, demir donatı imalatlarındaki kontrol sırasında herhangi bir eksik tespit edilmesi durumunda ivedilikle giderilip kalıp montajına başlanılmaktadır. Kalıp montajında herhangi bir sorunun olmadığı ancak kalıp sökümü sonrasında dökülen betonun kusurlu olduğu ve imalat hatasına yol açtığı, İdaremiz teknik personeli ve müşavir firma personelince tespit edilerek tutanak altına alınmıştır.”
“Dikmece TOKİ’lerinin zemini afet riski taşıyor”
Antakya ilçesi Dikmece mahallesinde TOKİ için kamulaştırılan zeytinlik arazilerinin bir kısmı eylül ayında kamulaştırmadan çıkarıldı. Çevre ve Şehircilik İklim Değişikliği Bakanlığı, kamulaştırılma karşılığında toprak sahiplerine ödediği ödemeyi geri istedi.
“Hatay Barosu Eski Başkanı Cihat Açıkalın, Dikmece TOKİ’lerinin bazı etaplarından vazgeçilmesinin sebebinin, bölgenin sel ve afet riski taşımasından kaynaklı olduğuna dikkat çekti.
