Hatay, iklim krizinin, kuraklığın, su kaynaklarının azalmasının ve özellikle deprem sonrası alt yapı sorunlarının en yoğun hissedildiği illerden biridir. Su ekonomi,sağlık,tarım ve en önemlisi yaşam süresi ve kalitesini doğrudan belirleyen kritik bir unsurdur. Su, insan ve doğal yaşam için önemli bir varlıktır. Su olmazsa insan ve doğal hayat biter. Dünya nüfusunun hızla artması, uygulanan yanlış politikalar, plansız sanayileşme, kirli teknolojilerin kullanımı,çarpık kentleşme,ormanların yok edilmesi, endüstriyel tarım, sulak alanların korunmaması,vahşi madencilik,küresel iklim krizi nedeniyle sularımız azalmakta ve kirlenmektedir. Önlem alınmazsa dünya ve ülkemiz, 15-20 yıl sonra geri dönüşümü imkânsız olan su sorunlarıyla karşı karşıya kalacaktır.
Doğu Akdeniz havzasında son 15 yılda yüzde 40 lık bir su kaybı yaşanmış olup, su kaynakları alarm veriyor. Çukurova'nın çok ciddi bir su krizine hızla yaklaştığını görüyoruz.
Hatay'da Yaşanan Su Sorunları ve Çözüm Önerileri ile ilgili Hatay Akademik Meslek Odaları Koordinasyon Kurulu (HAMOK) ve Doğu Akdeniz Çevre Dernekleri (DAÇE) tarafından 6 Aralık 2025 tarihinde SU ve KURAKLIK ÇALIŞTAYI düzenlenmiştir. Su ve Kuraklık Çalıştayının panelinde Hatay'da Su Kaynaklarının Potansiyeli, Mevcut Durum ve Yersel Değişkenlikler:
-Kuraklık Eğilimleri ve Mücadele Stratejileri,
-Çiftçi Gözüyle Kuraklık ve Suyun Korunmasında Yönetsel ve/ veya Finansman Sorunları/ Üretici Deneyimleri,
Kuraklık ve Susuzluğun İnsan Sağlığına Etkileri Konuları anlatıldı.
Yerel Yönetimlerin, Meslek Odalarının ve STK ların katılımıyla oluşturulan çalıştay masalarında
-Hatay'da yeraltı/yerüstü ve göl-göletlerdeki su kaynaklarını kısa ve orta vadede korumak neler yapılmalı?
-Tarımsal su kullanımını azaltmak için uygulanması gereken teknik, idari hukuksal ihtiyaçlar neler olabilir?:
-Kentsel ve evsel su kullanımında hangi önlemler alınmalı?
-Su kirliliğini önlemek, atık suyun yeniden kullanımı, arıtma, su hasadı gibi yerel su çözümlerine ilişkin önerileri neler olabilir?konular tartışılmış olup aşağıda belirtilen kararlar alınmıştır.
-Su ile ilgili bütün faaliyetlerde Su yönetimindeki hukuki boşlukları ortadan kaldıracak,Suya Duyarlı Şehir Planlamasını,tüm havzalarda koruma,taşkın ve kuraklık yönetim planlarını,Yağmur suyu hasadı ve gri su geri kazanımı sistemlerinin kurulumu ile işletilmesi süreçlerinde kontrol ve denetim mekanizmalarını sağlayan,Halkın temiz suya erişmeyi,Su varlıklarının korunması, iyileştirilmesi ve sürdürülebilir olmasını, Su Verimliliği ve Tasarrufunu içeren Ekonomik,Ekolojik ve kamu yararı Önceleyen Su Kanununun Çıkarılması,
- HATSU tarafından,Kuraklık risk haritalarının oluşturulması ve
susuzluk dönemlerinde uygulanmak üzere “Kuraklık Faaliyet Planı” oluşturularak bu dönemlerde planlı su kesintileri dâhil olmak üzere uygulanacak tedbir ve yapılacak faaliyetler öncelik sıralamasına göre belirlenmeli ve 2026-2056 yıllarını kapsayan içme suyu, atık su ve yağmur suyu yönetimi için master planı hazırlamalı.
Su Kirliliğini Önlemek,Atık Arıtma,Su Hasadı Gibi Yerel Çözümleri, Kentsel ve Evsel Su Kullanımındaki Önlemlerin Alınması için
--Hava kirliliği önlenmeli,imar planları yapılırken tarım alanları imara açılmamalı,Ekolojik Tarım Uygulamalarına geçilmeli,Sulak alanlar korunmalı, Su Kaynaklarının etraflarında onlara zarar verecek herhangi bir faaliyete izin verilmemeli,Yağmur suyu hasadının kullanımı zorunlu hale gelmeli ve bunun ilgili olarak mevcut sistemlerin kullanımı teşvik edilerek denetim sağlanmalı,Endüstriyel,tarımsal ve evsel atık sularının arıtılmadan doğaya verilmesini engelleyecek takip ve denetim mekanizmaları kurulmalı ve güçlendirilmeli,
-Dere ve Sulama kanallarının düzenli temizliği ve kirlilik kaynaklarının tespiti yapılarak önlem alınmalı,STK ve yerel yönetimler işbirliği içinde çalışmalı ve Karşılıklı protokollerle ortak çalışmalar başlatılmalı ve geliştirilmeli, Kamu kurum ve kuruluşları doğru ve şeffaf bilgi paylaşmalı, bilginin erişebilirliği sağlanmalı,Su kaynaklarının üzerinde kurulan beton santralleri, taşocakları ve maden ocakları acilen kaldırılmalı,altyapı sistemlerinin bakım,onarım ve varsa kaçak tespitleri yapılmalı ve denetlenmeli,yapılan Vahşi Madencilik faaliyetleri engellenmeli,mevcut madencilik faaliyetlerine kısıtlama getirilmeli,Aşırı su kullanan ve Su kirliliği yaratan Sanayi tesisleri rehabilite edilmeli,denetlenmeli,teknik olarak su kirliliğini önleyemeyen sanayi tesisleri kapatılmalı,sanayi tesislerinde arıtılmış suyun kullanımı zorunlu olmalı,Aşırı su kullanan sanayi tesislerine izin verilmemeli,Sanayi ve atık su deşarjları sıfır toleransla kontrol edilmeli,
arıtılmış su rezervuarlarda kullanılmalı,mevcut rezervuarların hacmı küçültülmeli ve su tasarruflu musluklar yaygın hale getirilmeli,deniz kenarı olan yerleşkelerde havuz kullanımı azaltılmalı,
Yerel Yönetimler; Arıtılmış Suların Mobil Temizlik ve Sulama Hizmetlerinde Kullanılması,Yeşil Alanların Akıllı Otomasyonla Yönetilen Sistemler ile Sulanması, Suya Duyarlı Yeşil Altyapı Planlaması ve Su Geçirimli Sert Zemin Uygulamalarıyla Yeraltı Su Kaynaklarının Artırılması için acil uygulamaya geçmeli
-Su kirliliğinin önlenmesi,Suyun Verimli Kullanımı ve Su Tasarrufu
Konularında Farkındalık Oluşturulmalı bunun için,Yazılı,Görsel ve Sosyal Medya aracılığı ile hazırlanacak kamu spotları, afiş ve görseller ile halk bilinçlendirilmeli,kamu kurumlarında,Sanayi işletmelerde,mahallelerde,Oda,Sendika vb.kuruluşlarda yüzyüze bilinçlendirme eğitimleri yapılmalı,
-Hatay'da Yeraltı/Yerüstü ve Göl-Göletlerdeki Su Kaynaklarını Kısa ve Orta Vadede Korumak İçin
-Ormanlar korunmalı ve ormanlık alanları arttırılmalı,Atık yönetimi bilimsel yapılmalı ve denetlenmeli,Plastik kullanımı azaltılmalı,Yeraltı su kaynakları korunmalı ve kullanımı denetlenmeli,Yeni kuyu açılışları bilimsel verilere göre sınırlanmalı, Deprem sonrası oluşan moloz döküm alanlarının rahabilitasyonu konusunda acilen bilimsel çözümler getirilmeli,Nehir ve dere ıslahlarında şev ve tabanların beton ile kaplanmasından vazgeçilmeli
-Asi nehrindeki kirliliğin önlenmesini ve doğal akış yapısını bozan nedenlerin ortadan kalkmasını sağlamak için su kalitesini yükseltmeye yönelik havza bazlı bölge planlaması doğru yapılarak bunun için rehabilitasyon projesi acilen başlatılmalı,Asi nehrinin korunması için, doğuşundan, döküldüğü yere kadar olan sınır devletlerle iletişime geçilerek uluslararası hukukun işletilmesi sağlanmalı,
-Hatay’da kuraklık risklerinin azaltılması için nehir ve derelere yakın vadilerde gölet ve dere,nehirlerinin yataklarında nehir taşlarından oluşacak bentler yapılmalı,Kurutulan Amik gölünde,ekolojik dengenin tekrar sağlanması için bir bilim kurulu oluşturulmalı
-Hatay’da mevcut bulunan bütün su havzalarının ve sulak alanlarının korunması için çalışmalar başlatılmalı
-Suyla ilgili hukuki süreçlerde evrensel ilkelere ve bilimsel raporlara, uluslararası sözleşmelere uyulmalı ve riayet edilmeli bunun için ilgili kurumlarla toplumsal mücadele vermeli
Tarımsalda Su Kullanımını Azaltmak İçin Uygulanması Gereken Teknik,İdari,Hukuksal İhtiyaçlar için
-Tarımda vahşi sulama sisteminden vazgeçilerek,Tarımsal destek programlarının arttırılarak çiftçilere damlama sulama,yağmurlama sulama ve su tasarruflu teknolojilerinin entegre edilmesi zorunlu olmalı, bunun için devlet çiftçilere destek vermeli ve hibe programları uygulamalı.
-Tarımsal sulama ücreti, çiftçinin gelirini etkilemeyecek şekilde olmalı kullanımına başlanması için acil uygulamaya geçilmeli,
-İleri teknolojilerin kullanıldığı arıtma tesislerindeki arıtılmış ve kullanılabilir atık suların tarımsal sulamada
-Ekolojik tarım uygulamalarına geçiş yapılmalı ve bunun için çiftçiler desteklenmeli,
-Kapalı sulama sistemlerine acil geçiş sağlanmalı,
-Yapısı bozulan ve kirlenen topraklara rehabilitasyon programları uygulanmalı
-Hatayda depremde zarar gören bütün çiftçilere devlet her türlü desteği vermeli
Sonuç olarak
“HATAY DA SU GÜVENLİĞİ SEFERBERLİĞİ” başlatmalıdır. Bu konuda kamu yararını gözeten,su kullanıcılarını da içine alan kapsamlı müdahaleler yapılmaz ise Hatayın su geleceği miktar ve kalite açısından yetersiz ve dirençsiz hale gelecektir.“İklim krizi”ve su sorunları ile beraber alınacak önlemler bütüncül bir yaklaşımla tasarlanmalıdır. Bu anlamda iklim, su, enerji, tarım ve ekosistem politikalarının havza ölçeğinde bütünleşik ve katılımcı bir anlayışla oluşturulması ve uygulanması gerekmektedir.
Hatay Akademik Meslek Odaları Koordinasyon Kurulu (HAMOK) ve Doğu Akdeniz Çevre Dernekleri (DAÇE), Su ve Kuraklık Çalıştayında alınan kararların uygulanması için gerekli çalışmaları yapacak ve sonuçları kamuoyuyla paylaşacaktır.
